Türkiye’nin aras?nda yer almas?na ra?men, Türkiye 1950’lere kadar ideolojik

Türkiye’nin Ortado?u politikas?, öncelikle onun genel devlet ideolojisinin ve bu çerçevede olu?an d?? politikas?n?n bir yans?mas?d?r. Türkiye Cumhuriyeti’nin temel d?? politikas?n? belirleyen Bat?l?la?ma arzusu ve Bat? ile i?birli?inin durumu, onun Ortado?u politikas?n?n e?ilimini ve durumunu da belirlemi?tir. Bu nedenle, Türkiye, istisnai k?sa dönemler hariç Ortado?u’ya ait ve özgün bir d?? politika geli?tirmemi? kendi güvenlik ve refah? için hayati öneme sahip bölgeye kar?? ikincil derecede önem veren bir anlay??la yakla?m?? ve bölge ile ili?kiler son y?llara kadar Bat?’ya odakl?/ba??ml? ve güvenlik eksenli olarak yürütülmü?tür. Buna kar??n, uluslararas? konjonktürde ve bölgede meydana gelen geli?meler ve dönü?ümler, Türkiye’nin Ortado?u politikas?nda dalgalanmalara neden olmu?tur. Türkiye, ideolojik tercihlerine ra?men, bölgeye gitmek, bölgeyle ilgilenmek ve rol oynamak durumunda kalm??t?r. Ortado?u bölgesi dünya politikas?nda çok önemli bir yere sahip olmas?na ve Türkiye bu bölgenin önemli ülkeleri aras?nda yer almas?na ra?men, Türkiye 1950’lere kadar ideolojik ve güvenlik gerekçeleriyle bölgeden uzak durmu?, ard?ndan 2000’lere kadar, ortaya ç?kan konjonktürde de bölgeye ili?kin ba??ms?z ve kendi ç?karlar?na uygun politikalar belirleyememi?, sonuç olarak d?? politikada Ortado?u ciddi ?ekilde ihmal edilmi?tir. Bu ihmal edilmi?lik kendisini en çarp?c? ?ekilde ekonomik ve ticari verilerde ortaya koymaktad?r. 2000’li y?llar?n ba??nda Türkiye’nin AB ile ticareti toplam ticaretinin yakla??k %50-60′?n? olu?tururken Ortado?u ülkeleriyle ticaretinde bu oran %6-7’ler civar?ndad?r.  Bu söz konusu ihmal edilmi?lik ekonominin yan? s?ra, siyasi ili?kilerde ve özellikle güvenlik alan?nda da hissedilmi?tir. Türkiye’nin kurulu?undan beri izledi?i Bat?c? politikan?n özellikle II. Dünya Sava?? sonras?nda Sovyetler Birli?i’nden gelen tehditlerin de etkisiyle, iyice belirginle?mi? ve bat?ya ba??ml? bir hal alm??t?r. Yeni kurulan, içe kapal?, siyasi sistemi ve kurumlar? oturmam??, askeri müdahalelerin oldu?u ve ekonomisi zay?f ve d??a ba??ml? bir ülke olarak Türkiye’nin güvenlik kayg?s?yla Bat? Blo?unda yerini almas? ve iki kutuplu uluslararas? sistemde So?uk Sava??n getirdi?i etki ve k?s?tlar Türkiye’yi ba?ta ABD olmak üzere Bat?l? ülkelerin etkisine aç?k hale getirmi?, bunun Ortado?u politikalar?na yans?mas? ise bölgede kendi belirledi?i politikalar yerine ABD etkisi alt?ndaki politikalar? takip etmek durumunda kalmak ?eklinde ortaya ç?km??t?r. Bu durum, bu çal??man?n konusu olan ve detaylar?yla incelenen 1945-1960 aras? dönemde takip edilen aktif bat? yanl?s? politikalarla zirve yapm??t?r. Türkiye’nin d?? politikas?nda Ortado?u’yu ihmal etmesi k?smen kendi tercihlerinin sonucu olsa da, büyük ölçüde de, özellikle So?uk Sava? döneminde Bat? Bloku içerisinde yer almas?n?n getirdi?i bir zorunluluk olarak görülebilir. 1960 sonras? dönemde Türkiye’nin d?? politikada ya?ad??? olaylar, kendi hedef ve amaçlar? do?rultusunda politikalar yerine, ba?ka ülkelerin yönlendirme ve bask?lar?yla veya ba?ka ülke politikalar?na ba??ml? olarak belirlenen politikalar?n kal?c? olamayaca??n? ve ulusal ç?karlara uygun sonuçlar do?uramayacaklar?n? bir kez daha teyit etmi?tir.